1.Tên đề tài: “XÂY DỰNG VÀ SỬ DỤNG SƠ ĐỒ TRONG DẠY-HỌC ĐỊA LÝ Ở TRƯỜNG THPT”.
( Cụ thể áp dụng : Bài 3; Bài 8; Bài 9; Bài 10 địa lý 11
và Bài 6; Bài 12 địa lý 10)

2. ĐẶT VẤN ĐỀ:
a/ Lý do chọn đề tài:
Từ thực tiễn của việc đổi mới chương trình- sách giáo khoa Địa lí 10, 11 và thực tiễn của việc giảng dạy môn địa lí 10,11 ở trường THPT trong các năm vừa qua, nhằm góp phần nâng cao khả năng xây dựng và sử dụng sơ đồ cho giáo viên, giúp học sinh có khả năng nhận thức kiến thức và tự hoàn thiện kiến thức.Tôi nhận thấy rằng việc nghiên cứu phương pháp xây dựng và sử dụng sơ đồ trong dạy học địa lí nói chung và địa lí 10, 11 nói riêng và đưa ra những nguyên tắc chung trong xây dựng và sử dụng sơ đồ là rất cần thiết.
b/ Mục đích nghiên cứu:
- Giúp học sinh có khả năng nhận thức kiến thức và nắm vững kiến thức trong và sau bài học.
- Góp phần thực hiện chủ nâng cao chất lượng giảng dạy và học tập bộ môn.
c/Giới hạn và phạm vi nghiên cứu của đề tài:
Giới hạn nghiên cứu: đề tài này tôi nghiên cứu ở một số bài học địa lí 10, 11 chương trình- sách giáo khoa ban cơ bản và giới hạn trong việc tạo kĩ năng xây dựng và sử dụng sơ đồ cho giáo viên.
Phạm vi nghiên cứu: Học sinh lớp 10, 11 Trường THPT Lê Qúy Đôn
d/ Phương pháp nghiên cứu:
- Phương pháp thử nghiệm
- Phương pháp quan sát: qua các tiết dự giờ thao giảng
- Phương pháp nghiên cứu lý luận.
- Phương pháp khảo sát, thống kê.
e/ Thời gian nghiên cứu:
Dự kiến sẽ nghiên cứu đề tài này trong thời gian 3 năm từ 2010-2011 ( cho khối 10 và 11) đến năm học 2012-2013 ( cho khối 12).
3. CƠ SỞ LÝ LUẬN:
Trong giảng dạy địa lí PTTH có 4 loại sơ đồ được dùng:
+ Sơ đồ cấu trúc.
+ Sơ đồ quá trình.
+ Sơ đồ địa đồ học.
+ Sơ đồ logic.
Tuy nhiên giáo viên thường rất ít khi sử dụng chính vì vậy mà khả năng đạt hiệu quả cao trong 1 tiết giảng dạy là rất thấp.
Việc nghiên cứu và thử nghiệm để đi đến ứng dụng cho tất cả giáo viên địa lí có ý nghĩa lí luận và thực tiễn rất lớn.
Đề tài có thể ứng dụng làm tài liệu tham khảo cho giáo viên để thực hiện phương pháp sơ đồ trong giảng dạy môn địa lí và có thể dùng cho học sinh nghiên cứu để hình thành kĩ năng, phương pháp học tập tốt hơn thông qua sơ đồ.
4. CƠ SỞ THỰC TIỄN:
Do cấu trúc chương trình và sách giáo khoa địa lí 10, 11 có sử dụng sơ đồ ( còn ít ) nên trong quá trình giảng dạy nhiều giáo viên rất ngại sử dụng sơ đồ ( có thể do nhận thức về phương pháp này, do sợ thiếu thời gian lên lớp , tốn kém…)
Thông qua kinh nghiệm giảng dạy môn địa lí cấp THPT trong nhiều năm và kinh nghiệm qua 3 năm thực hiện đổi mới chương trình sách giáo khoa lớp 10, 11 vừa qua tôi đã nhiều lần thực hiện có hiệu quả.Đặt biệt vận dụng vào các tiết dạy thao giảng , các sơ đồ minh họa bằng máy chiếu được các thầy cô giáo trong tổ đánh giá cao.
Khi bắt đầu nghiên cứu đề tài giảng dạy các khối lớp 10, 11(Sử dụng phấn, bảng viết ) thì việc sử dụng sơ đồ có hạn chế. Học sinh nắm và hiểu nội dung của phần học, bài học chỉ đạt kết quả rất thấp, tôi đã thống kê với số liệu cụ thể như sau:
Số liệu thống kê đầu năm học 2010-2011

Lớp
Giỏi


Khá


Trung bình


Yếu




Số lượng
%
Số lượng
%
Số lượng
%
Số lượng
%

Lớp 10A1
49hs
7
14,3
12

24,5

18
36,7
12
24,5

Lớp 10C9
46hs
2
4,3
6
13,0
28
61
10
21,7

Lớp 11C1
53 hs
10
18,9
12
22,6
20
37,7
11
20,8

Xuất phát từ cơ sở lí luận và yêu cầu thực tiễn trên, để bổ sung kiến thức cho chính bản thân mình và để giúp các em học sinh học tập môn Địa lý đạt kếtt quả cao đồng thời tạo hứng thú học tập của học sinh với bộ môn